Zdobnictwo Ciesielskie Dachów

W pierwszych latach po II wojnie światowej jedynie ludzie zamożni wśród miejscowej ludności mogli pozwolić sobie na przyozdobienie swoich domów. Koszt wykonania zdobień był wysoki. Pomimo wysokiej ceny zapotrzebowanie na przyozdabianie domów stale rosło. Lokalne motywy zdobnicze cieszyły się zainteresowaniem wszystkich grup społecznych. W tej kwestii społeczeństwo nie było podzielone – ogół mieszkańców wykazywał chęć upiększenia swego lokum, a prezentowane motywy zdobnicze odpowiadały ich gustom. Po 1970 roku zakaz budowania we wsiach budynków drewnianych, wydany na początku lat siedemdziesiątych, przyczynił się do stopniowego zaniku rzemiosła zdobniczego. W owym okresie cieśle wykonywali raczej tylko prace remontowe, jednak o wiele rzadziej odnawiali bądź rekonstruowali wcześniejsze zdobienia. Wiejskie drewniane budownictwo niszczało aż do lat obecnych.


Technologia

Wiedza w dziedzinie ciesielstwa była przekazywana przez głównego majstra podwładnym mu adeptom. Precyzja w zakresie obróbki i wiązania drewna, złożoność wiedzy technicznej, którą musieli posiąść adepci, jak również wymogi w zakresie sprawności fizycznej, implikowały elitarność tego zawodu. W oczach lokalnej społeczności cieśle cieszyli się uznaniem i szacunkiem. Każdy majster indywidualnie decydował, czy będzie specjalizował się dodatkowo w zdobnictwie. Zdobnictwo było bardzo autorskie, można było poznać, kto zdobił, kto budował. Każdy cieśla miał swoje wzory i szablony, a autorstwo jego prac powszechnie respektowano. Dlatego też nikt nie odtwarzał jego wzorów – „było to prawo niepisane, ale autorskie”.

Najczęściej wykorzystywanym materiałem w pracy ciesielskiej był świerk i sosna. W celu prawidłowej obróbki konieczna była znajomość stopnia wysuszenia, żywiczności, układu i gęstości słojów danego drewna. Dobre wiązanie w drobno wycinanej wyrzynce zapewniała projektowana siatka motywów. Rzeźbienie wzdłuż jednego słoju prowadziło do pękania i rozsadzania deski, rzeźbienie siatkowe tworzyło mocną i trwałą rzeźbę. Przed przystąpieniem do wykonywania „wyrezek” sprawdzano przygotowany materiał (musiał wy- starczyć na ozdobienie całego domu) i projektowano nowe szablony. Podział materiału musiał być przemyślany, liczył się każdy centymetr, a nieprawidłowo wykonanego wzoru zazwyczaj nie udawało się wykorzystać ponownie. Wykonywanie przyozdobień domów była to praca bardziej komfortowa, lepiej płatna, ale wymagająca wyobraźni i przez to nieosiągalna dla innych.

slupy 1 (25 kB) slupy 2 (29 kB)

slupy 3 (22 kB) slupy 4 (30 kB)